Criminal Tribes Act
ब्रिटिश राजवटीत 1871 मध्ये लागू झालेल्या Criminal Tribes Act अंतर्गत भारतातील अनेक भटक्या आणि पारंपरिक जीवनपद्धती असलेल्या समुदायांना अन्यायकारकपणे गुन्हेगार जमाती म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले.
विमुक्त, भटक्या आणि निमभटक्या समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी एक व्यापक सामाजिक-राजकीय व्यासपीठ.
महाराष्ट्रातील विमुक्त, भटक्या आणि निमभटक्या समाजांनी इतिहासाच्या विविध टप्प्यांवर सामाजिक उपेक्षा, अस्थिर जीवनमान, शैक्षणिक मागासलेपण आणि आर्थिक अडचणींचा सामना केला आहे.
या समाजांची स्वतंत्र सांस्कृतिक ओळख जपत त्यांना विकासाच्या मुख्य प्रवाहाशी अधिक प्रभावीपणे जोडण्यासाठी संघटन, माहिती, जनजागृती, सामाजिक न्याय आणि प्रतिनिधित्व या घटकांवर आधारित व्यापक व्यासपीठाची आवश्यकता आहे.
शिव भटके विमुक्त सेना ही कोणत्याही एका समाजापुरती मर्यादित नसून महाराष्ट्रातील विविध Denotified, Nomadic and Semi-Nomadic Communities — विमुक्त, भटक्या आणि निमभटक्या समाजांना एकत्र जोडण्याचा प्रयत्न करणारी व्यापक चळवळ आहे.
प्रत्येक समाजाची स्वतंत्र ओळख, इतिहास, भाषा, परंपरा आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांचा सन्मान राखून समान सामाजिक व विकासात्मक प्रश्नांसाठी सहकार्याचे व्यासपीठ निर्माण करणे हा आमचा मूलभूत दृष्टिकोन आहे.
ब्रिटिश राजवटीत 1871 मध्ये लागू झालेल्या Criminal Tribes Act अंतर्गत भारतातील अनेक भटक्या आणि पारंपरिक जीवनपद्धती असलेल्या समुदायांना अन्यायकारकपणे गुन्हेगार जमाती म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले.
या व्यवस्थेमुळे अनेक समुदायांना दीर्घकाळ सामाजिक कलंक, पोलिसी देखरेख, निर्बंध आणि सामाजिक बहिष्काराला सामोरे जावे लागले.
स्वातंत्र्यानंतर हा कायदा रद्द करण्यात आला आणि संबंधित समुदायांना Denotified Tribes — विमुक्त जमाती म्हणून ओळख मिळाली.
आजही अनेक भटके विमुक्त कुटुंबांसमोर शिक्षण, रोजगार, स्थिर उपजीविका, सामाजिक सुरक्षा, निवारा, शासकीय योजनांचा लाभ आणि प्रभावी प्रतिनिधित्वाशी संबंधित प्रश्न आहेत.
महाराष्ट्रातील विमुक्त, भटक्या आणि निमभटक्या समाजांना एका व्यापक व्यासपीठावर जोडून त्यांच्या सामाजिक, शैक्षणिक आणि आर्थिक प्रगतीसाठी आवश्यक माहिती, समन्वय आणि सहाय्याचे प्रभावी नेटवर्क निर्माण करणे हे शिव भटके विमुक्त सेनेचे ध्येय आहे.
प्रत्येक नागरिकाला आपल्या अधिकारांची माहिती, शिक्षणाच्या संधी, शासकीय योजनांपर्यंत पोहोच, सामाजिक प्रतिष्ठा, विकास प्रक्रियेत सहभागाची संधी आणि आपला प्रश्न मांडण्यासाठी योग्य व्यासपीठ उपलब्ध असावे.
विविध भटके विमुक्त समाजांमध्ये संवाद, संपर्क आणि परस्पर सहकार्य वाढविणे.
शासकीय योजना, शिक्षण, सामाजिक न्याय आणि विकासाच्या संधींबाबत सोपी माहिती उपलब्ध करून देणे.
भटके विमुक्त समाजासमोरील स्थानिक आणि व्यापक प्रश्नांचे दस्तऐवजीकरण करणे.
समस्या व तक्रारी संरचित स्वरूपात नोंदविण्यासाठी डिजिटल माध्यम उपलब्ध करून देणे.
विकासाची वास्तविक गरज समजण्यासाठी समाजाच्या परिस्थितीशी संबंधित माहिती संकलित करणे.
डेटा, क्षेत्रीय अनुभव आणि नागरिकांच्या प्रश्नांवर आधारित सामाजिक विषय जबाबदार पद्धतीने मांडणे.
01कोणत्याही एका समाजाचे वर्चस्व नव्हे — सर्व समाजांचा सन्मान.
02फक्त सदस्यसंख्या नव्हे — प्रत्यक्ष सामाजिक सहभाग.
03फक्त समस्या मांडणे नव्हे — समाधानाच्या दिशेने प्रयत्न.
04फक्त भावना नव्हे — तथ्य आणि अभ्यास.
05फक्त डिजिटल डेटा नव्हे — विकासासाठी उपयोगी माहिती.
सन्मान • संघटन • माहिती • न्याय • विकास
महाराष्ट्रातील विमुक्त, भटक्या आणि निमभटक्या समाजाचे अधिक सक्षम, माहितीपूर्ण आणि परस्पर जोडलेले नेटवर्क उभारण्यासाठी आजच सहभागी व्हा.